Vis is een van de meest gegeten voedingsmiddelen ter wereld, maar de meeste mensen weten verrassend weinig over wat ze precies op hun bord krijgen. Wat zit er in die krokante kibbeling? Is zalm altijd gezond? En hoe zit het met de herkomst van de zeevruchten die je in de supermarkt koopt? Het zijn vragen die er echt toe doen, want de viswereld is een stuk ingewikkelder dan ze op het eerste gezicht lijkt.
Kibbeling is niet altijd wat je denkt
Veel Nederlanders zijn er van overtuigd dat kibbeling gemaakt wordt van kabeljauw. Dat was vroeger inderdaad zo. De wangetjes en restjes van de kabeljauw gingen vroeger in de frituur, en dat werd kibbeling. Tegenwoordig is kabeljauw echter een dure en schaarse soort geworden. Onderzoek van de Keuringsdienst van Waarde laat zien dat bij de helft van de viskramen die zeggen kabeljauw te gebruiken, dat helemaal niet het geval is. In de praktijk wordt kibbeling vaker gemaakt van soorten als Alaska pollock, pangasius of koolvis. Dat zijn goedkopere alternatieven die qua smaak en structuur op kabeljauw lijken. Op zich is er niets mis met die soorten, maar je hebt als consument wel het recht om te weten wat je eet. Controleer daarom altijd het bordje bij de viskraam of vraag het gewoon aan de verkoper.
Waarom vette vis zo goed voor je is
Niet alle zeeproducten zijn gelijk als het om voedingswaarde gaat. Vette soorten zoals zalm, makreel, haring en sardines bevatten veel omega 3 vetzuren. Die vetzuren zijn goed voor het hart en de bloedvaten. Ze helpen ook bij het verlagen van ontstekingen in het lichaam. De Gezondheidsraad adviseert om minimaal één keer per week vette vis te eten. Haring is daarin een echte Nederlander favoriet: goedkoop, vet en vol met voedingsstoffen. Magere soorten zoals tilapia of kabeljauw bevatten minder vet, maar zijn wel een goede bron van eiwitten. Ze vullen goed en zijn makkelijk te verteren. Of je nu kiest voor vet of mager, zeeproducten zijn in het algemeen een waardevolle aanvulling op een gevarieerd eetpatroon.
Duurzame keuzes maken bij het kopen van vis
De oceanen staan onder druk. Veel soorten worden te snel gevangen, waardoor populaties niet de kans krijgen om te herstellen. Dat merk je aan de prijs en de beschikbaarheid van soorten als kabeljauw en tonijn. Gelukkig kun je als consument zelf een verschil maken. Het MSC keurmerk op verpakkingen staat voor duurzame visvangst: de soort is niet overbevist en de vangstmethode is zo min mogelijk schadelijk voor het zeeleven. Voor gekweekte soorten bestaat het ASC keurmerk, dat staat voor verantwoorde aquacultuur. Pangasius uit Vietnam bijvoorbeeld heeft een slecht imago gekregen, maar pangasius met een ASC keurmerk wordt op een verantwoorde manier gekweekt. Informeer jezelf voor je iets koopt. De Viswijzer van het Wereld Natuur Fonds geeft per soort aan of de keuze groen, oranje of rood scoort op het gebied van duurzaamheid.
Hoe je zeevruchten en filets het beste bereidt
Een van de grootste fouten die mensen maken bij het bereiden van vis, is hem te lang of te heet bakken. Delicate filets van soorten als tilapia of tong garen snel en worden droog en taai als je ze te lang op het vuur laat. Een goede vuistregel is: bak een filet van een centimeter dik ongeveer twee minuten per kant op middelhoog vuur. Zalmfilets zijn wat dikker en kunnen iets langer, maar ook die zijn het lekkerst als het midden nog licht roze is. Pocheren in een beetje bouillon of bakken in de oven op lage temperatuur geeft een zachter resultaat dan de koekenpan. Voor garnalen geldt: zodra ze van grijs naar roze verkleuren, zijn ze gaar. Langer koken maakt ze rubberachtig. Met een beetje aandacht voor techniek haal je veel meer smaak uit je maaltijd.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik welke soort er in mijn kibbeling zit?
Bij een viskraam of supermarkt is de verkoper verplicht om aan te geven welke soort gebruikt wordt. Je kunt het etiket of het bordje controleren, of de verkoper er rechtstreeks naar vragen. Als er geen informatie beschikbaar is, is dat al een teken om voorzichtig te zijn.
Hoe vaak per week mag je vis eten?
Volwassenen kunnen gerust twee keer per week vis eten. De Gezondheidsraad raadt aan om hier minimaal één keer per week een vette soort van te maken, zoals haring, zalm of makreel. Kinderen en zwangere vrouwen doen er goed aan om bepaalde soorten te vermijden die hogere gehaltes aan kwik kunnen bevatten, zoals zwaardvis of grote tonijn.
Wat is het verschil tussen gekweekte en wilde vis?
Wilde zeevruchten worden gevangen in open water, zoals de zee of rivieren. Gekweekte soorten groeien op in vijvers of bassins onder gecontroleerde omstandigheden. Geen van beide is automatisch beter of slechter: het hangt af van de manier van vangen of kweken. Keurmerken zoals MSC voor wild gevangen en ASC voor gekweekte producten geven houvast bij een bewuste keuze.
Kan ingevroren vis net zo goed zijn als verse?
Ingevroren zeeproducten zijn in veel gevallen net zo voedzaam als verse. Veel vis wordt direct na de vangst aan boord van het schip ingevroren, waardoor vitaminen en vetzuren goed bewaard blijven. Verse vis in de supermarkt is soms al meerdere dagen oud voor hij in het schap ligt. Invriezen thuis werkt ook goed, zolang je de producten luchtdicht verpakt en binnen drie maanden gebruikt.